Przeciwwskazania do zabiegów pielęgnacyjnych i z wykorzystaniem aparatury
Przeciwwskazania to jeden z fundamentów bezpieczeństwa w pracy kosmetyczki. Egzaminatorzy zwracają dużą uwagę nie tylko na ich znajomość, ale też na umiejętność rozpoznania ich w praktyce, zadania właściwych pytań oraz dobrania zamiennych procedur, gdy zabieg jest niewskazany.
Poniższy materiał obejmuje całość wiedzy, która powinna być opanowana przed egzaminem TUK:
- podział przeciwwskazań,
- szczegółowe przykłady,
- uzasadnienie ich występowania,
- różnice między zabiegami pielęgnacyjnymi a aparaturowymi,
- procedury postępowania,
- pytania kontrolne do wywiadu.
1. Podstawowy podział przeciwwskazań
W kosmetyce mówimy o trzech grupach:
1.1. Przeciwwskazania ogólne (bezwzględne)
Dotyczą całego organizmu i dyskwalifikują klienta z większości zabiegów. Nie przeprowadzamy zabiegu w ogóle, dopóki przeciwwskazanie nie ustąpi.
Najczęściej są to stany chorobowe, infekcje, stany zapalne, ciąża przy niektórych aparatach, aktywne terapie dermatologiczne.
1.2. Przeciwwskazania miejscowe
Dotyczą konkretnego obszaru ciała lub twarzy. Zabieg można wykonać, ale omijając zmiany lub wybierając inną procedurę.
1.3. Przeciwwskazania względne (czasowe)
Odstępujemy od zabiegu tylko na określony czas, do momentu ustąpienia objawów. Np. świeże rany, wysoka gorączka, złuszczanie skóry po kwasach.
2. Szczegółowe przeciwwskazania do zabiegów pielęgnacyjnych
Poniżej znajdziesz pełną listę obejmującą zabiegi manualne, pielęgnacyjne, oczyszczające, relaksacyjne oraz podstawowe procedury gabinetowe.
2.1. Przeciwwskazania ogólne
Infekcje ogólnoustrojowe
- gorączka, dreszcze, ogólne osłabienie
- infekcje wirusowe (grypa, COVID-19, opryszczka w fazie aktywnej*)
- infekcje bakteryjne
- infekcje pasożytnicze
Dlaczego? Zabieg może obciążyć organizm, a mikroby łatwiej szerzą się przy naruszeniu bariery skóry.
Choroby skóry o podłożu zakaźnym
- liszajec zakaźny
- brodawki wirusowe (w miejscu zmiany)
- grzybica skóry i paznokci
- zakażenia ropne, czyraki, zapalenia mieszków włosowych
Dlaczego? Ryzyko przeniesienia zakażenia oraz pogorszenie zmian pod wpływem ciepła i wilgoci.
Choroby przewlekłe w fazie zaostrzenia
- AZS, łuszczyca, egzema
- trądzik różowaty w fazie zaostrzenia
Dlaczego? Skóra reaguje wtedy silniej, jest bardziej wrażliwa i reaktywna.
Alergie i nadwrażliwość
- uczulenie na składniki kosmetyków
- nadwrażliwość na dotyk (allodynia)
Dlaczego? Kontakt ze środkiem alergizującym może wywołać reakcję natychmiastową lub opóźnioną.
Stany zapalne skóry
- zaczerwienienie, obrzęk, podrażnienie
Dlaczego? Masowanie lub rozszerzanie naczyń pogłębi stan zapalny.
Terapie dermatologiczne
- izotretynoina doustna (6–12 miesięcy od zakończenia)
- silne retinoidy stosowane miejscowo
Dlaczego? Skóra jest wtedy cienka, wrażliwa, podatna na uszkodzenia.
Choroby ogólne
- nowotwory (bez zgody lekarza)
- choroby autoimmunologiczne w fazie zaostrzenia
- padaczka (przy zabiegach z bodźcami świetlnymi)
Dlaczego? Organizm reaguje intensywniej na bodźce, rośnie ryzyko reakcji niepożądanych.
Ciąża
Do manualnych zabiegów pielęgnacyjnych: najczęściej można wykonać, ale ostrożnie.
Do aparatury: zwykle nie wykonuje się zabiegów z prądem, ultradźwiękami, ciepłem.
2.2. Przeciwwskazania miejscowe
- rany, otarcia, skaleczenia
- świeże blizny, szwy
- stany zapalne skóry w konkretnym miejscu
- aktywna opryszczka
- trądzik ropowiczy
- oparzenia słoneczne
- dermatozy w miejscu zabiegowym
- zabiegi estetyczne (botoks/kwas hialuronowy) – wymagana przerwa
Dlaczego?
Dotyk i kosmetyki mogą pogłębiać stan zapalny, a zabiegi osłabiają gojenie.
3. Przeciwwskazania do zabiegów z aparaturą
Tutaj przeciwwskazań jest więcej, bo działamy bodźcem fizykalnym: prądem, światłem, temperaturą, podciśnieniem lub falą akustyczną.
Poniżej kompletne zestawienie obejmujące najczęściej wykorzystywane urządzenia w TUK:
3.1. Wspólne przeciwwskazania dla większości urządzeń
- ciąża i karmienie (szczególnie prądy, RF, HIFU, ultradźwięki)
- rozrusznik serca, implanty elektryczne
- metalowe implanty w obszarze zabiegowym
- choroby nowotworowe
- epilepsja
- cukrzyca niewyrównana
- zaburzenia krzepnięcia
- skłonność do powstawania bliznowców
- stany gorączkowe
- choroby autoimmunologiczne w fazie aktywnej
- choroby zapalne skóry
- aktywne infekcje wirusowe/bakteryjne
- świeża opalenizna (przy IPL, laserach, RF mikroigłowej)
3.2. Przeciwwskazania szczegółowe dla aparatów
PEELING KAWITACYJNY (ultradźwięki)
- metalowe implanty w polu zabiegowym
- ciąża
- zaburzenia krążenia mózgowego
- padaczka
- aktywne stany zapalne
- trądzik ropowiczy
- świeże rany, blizny
- opryszczka aktywna
- osteoporoza i niezakończony wzrost kostny u młodych osób (często występuje na egzaminie!)
MEZOTERAPIA BEZIGŁOWA (elektroporacja)
- ciąża
- rozrusznik serca
- choroby nowotworowe
- epilepsja
- metalowe implanty
- cukrzyca niewyrównana
- stany zapalne skóry
SONOFOREZA / ULTRADŹWIĘKI
- ciąża
- choroby nowotworowe
- zaburzenia krzepnięcia
- implanty metalowe
- problemy kardiologiczne
- niewyrównana cukrzyca
- trądzik ropowiczy
- aktywny stan zapalny
MIKRODERMABRAZJA DIAMENTOWA
- trądzik ropowiczy
- stany zapalne i rany
- uszkodzona bariera hydrolipidowa
- naczyniaki, teleangiektazje w obszarze zabiegowym
- łuszczyca w fazie aktywnej
- świeża opalenizna
- skóry cienkie, nadwrażliwe (ostrożnie)
FALA RADIOWA (RF)
- metalowe implanty
- rozrusznik
- choroby serca
- ciąża
- choroby nowotworowe
- uszkodzenia skóry
- zaburzenia czucia (ryzyko poparzenia)
- świeże zabiegi estetyczne
LED / ŚWIATŁOTERAPIA
Ogólnie bezpieczna, ale przeciwwskazania obejmują:
- epilepsję (szczególnie światło migoczące)
- fotosensybilizację (leki fotouczulające, retinoidy, dziurawiec)
- oparzenia słoneczne
- aktywne zakażenia w miejscu zabiegu
VACUUM / MASAŻ PODCIŚNIENIOWY
- żylaki
- zakrzepica
- nadciśnienie niekontrolowane
- stany zapalne
- obrzęki niewiadomego pochodzenia
- choroby nowotworowe
- zaburzenia krzepliwości
- skłonność do siniaków
4. Jak rozpoznawać przeciwwskazania w praktyce?
W TUK egzaminator bardzo zwraca uwagę na to, czy potrafisz przeprowadzić poprawny wywiad kosmetyczny. Oto najważniejsze elementy:
4.1. Pytania, które musisz zadać każdej klientce
- Czy jest Pani w ciąży lub karmi?
- Czy ma Pani choroby przewlekłe?
- Czy przyjmuje Pani leki na stałe?
- Czy przyjmuje Pani leki światłouczulające?
- Czy miewa Pani opryszczkę?
- Czy wykonywała Pani ostatnio zabiegi medycyny estetycznej?
- Czy ma Pani alergie na kosmetyki lub składniki aktywne?
- Czy skóra była narażona na słońce w ostatnich dniach?
- Czy ma Pani świeże rany, podrażnienia, peelingi chemiczne?
Egzaminatorzy bardzo chętnie zadają pytanie:
„Co zrobisz, jeśli podczas demakijażu zauważysz zmiany skórne?”
Odpowiedź: przerwać procedurę, wyjaśnić klientce powód i dobrać zabieg bezpieczny lub przełożyć wizytę.
4.2. Jak kosmetyczka powinna postępować, gdy zauważy przeciwwskazanie?
- zatrzymać zabieg
- omówić sytuację z klientką
- zaproponować alternatywę, np.
- zamiast mikrodermabrazji → masaż + maska łagodząca
- zamiast RF → rytuał pielęgnacyjny
- zamiast peelingu kwasowego → enzymatyczny
- w przypadku zmian infekcyjnych: odmówić wykonania zabiegu
- w przypadku zabiegu aparaturowego: odnotować w karcie i zaplanować zabieg później
To pokazuje dojrzałość zawodową i jest wysoko punktowane na egzaminie.
5. Dlaczego przeciwwskazania są tak ważne?
- chronią zdrowie klientki
- zabezpieczają kosmetyczkę prawnie
- zapobiegają skutkom ubocznym
- wpływają na ocenę jakości pracy
- budują profesjonalny wizerunek
Klientka nie musi znać przeciwwskazań – to ty bierzesz odpowiedzialność za poprawne wykonanie zabiegu.
6. Podsumowanie do nauki (idealne przed egzaminem)
Bezwzględnie NIE wykonasz zabiegu gdy:
- są infekcje, gorączka lub stan zapalny
- jest aktywna opryszczka
- występują choroby skóry zakaźne
- klientka jest po świeżym zabiegu estetycznym
- są rany, przerwana ciągłość skóry
- osoba bierze retinoidy doustne
- ma rozrusznik (przy aparaturze)
- jest w ciąży (dla RF, ultradźwięków, elektrostymulacji)
Możesz wykonać zabieg pielęgnacyjny, ale omijając miejsce:
- przy brodawkach
- przy zmianach zapalnych
- przy mikrourazach
Możesz wykonać, ale ostrożnie:
- przy cerze naczyniowej
- przy AZS/łuszczycy poza fazą zaostrzenia
- przy cukrzycy wyrównanej
